Scoppio di Vesuvio - Cosí fan tutte

 

Omstreden muziekdrama

Così fan tutte (1790) is het laatste luik uit de trilogie die Mozart samen schreef met librettist Lorenzo da Ponte, na Le Nozze di Figareo (1786) en Don Giovanni (1787).

Over de inspiratiebron waarop verhaal en libretto zijn gebaseerd zijn verschillende speculaties: de liefdestest in de Metamorfosen van de Romeinse dichter Ovidius (43 v.C. -17 n.C.), de komedie van Barthe of Marivaux uit de achttiende eeuw, of misschien zelfs het eigen liefdesleven van Da Ponte. Feit is dat Così fan tutte na haar première in 1790 in het Weense National-Hoftheater op vraag van Keizer Jozef II slechts tien keer werd opgevoerd. In eerste instantie werden heel wat voorstellingen afgelast na de dood van Keizer Jozef II, maar daarna bleef thema partnerruil als uiterst problematisch ervaren. In het Italiaans betekent così fan tutte net zoveel als zo doen allen, waarmee de vrouwen worden bedoeld, tutte is immers het vrouwelijke meervoud.Toen Mozart aan het begin van de negentiende eeuw (hij leefde toen niet meer) meer roem vergaarde werd het libretto vaak aangepast of de handeling zelfs veranderd, om de muziek te redden. Aan het einde van de negentiende eeuw werd het stuk dan weer in zijn oorspronkelijke vorm gerespecteerd

Synopsis

Eerste akte

De twee jonge officieren Guglielmo en Ferrando beweren bij hoog en bij laag dat hun respectievelijke verloofdes Fiordiligi en Dorabella hen voor altijd trouw zullen blijven. Hun oudere vriend Don Alfonso, zeg maar de filosoof van het verhaal, stoot beide mannen echter voor het hoofd en is ervan overtuigd dat geen enkel vrouwelijk schepsel trouw kan zijn, Cosí fan tutte of zo doen alle vrouwen. Don Alfonso is er echter van overtuigd dat de deugdzaamheid van vrouwen is als de Arabische feniks iedereen gelooft erin, maar niemand heeft hem ooit gezien. Hij daagt de twee uit voor een weddenschap. De twee officieren zullen zogezegd weggeroepen worden naar het front, en zullen weerkeren vermomd als Turken. Elk zal proberen de verloofd van de andere te versieren. Dit lukt echter niet, en zij besluiten de weddenschap als gewonnen. Don Alfonso vindt dit nog te vroeg. Terecht. Tweede akte

De twee officieren doen er nog steeds alles aan om de vrouwen voor hun charmes te doen vallen. Stilaan beginnen Dorabella en Fiordiligi toe te geven, en worden ze verliefd op hun versierder. Om het resultaat te bevestigen wordt er een dubbel huwelijk gepland, waarmee de twee vrouwen instemmen. Nadat de huwelijksbeloften worden ondertekend, vertrekken de Turken echter, om daarna zonder vermomming terug te keren naar hun echte verloofden, die net zijn gehuwd met een ander. Alle intriges komen uit, en de vier geliefde pakken de draad weer op. Don Alfonso besluit dat zowel vrouwen als mannen niet in staat zijn om trouw te blijven aan hun geliefde. De opera eindigt met een vrolijke noot waarbij ontrouw irrelevant blijkt te zijn maar vergevingsgezindheid de overhand neemt.